Μαθητικές Κοινότητες

Πιστεύουμε ότι χρειάζεται να υπάρξουν παρεμβάσεις για την ουσιαστική λειτουργία του θεσµού των μαθητικών  κοινοτήτων και ότι στο ξεκίνημα της κάθε σχολικής χρονιάς θα πρέπει να γίνονται συζητήσεις στις τάξεις προκειμένου οι μαθητές να αντιλαμβάνονται καλύτερα τις δυνατότητες που τους δίνονται βάσει της νοµοθεσίας, και τις ευθύνες που αναλαμβάνουν όταν εκλέγονται. Προτείνουμε να εξεταστεί σε αυτό το πλαίσιο η σχετική εισήγηση του Συνηγόρου του Πολίτη και το ψήφισμα της Κ’ Συνόδου της Βουλής των Εφήβων (ανάμεσα σε άλλες προτάσεις της που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη) που ασχολήθηκε με το θέμα. Στόχος είναι ο εκδημοκρατισμός της διαδικασίας και η μαζικοποίηση της συμμετοχής σε αυτές ώστε οι μαθητικές κοινότητες να γίνουν κύρια μέθοδος πολιτικής καλλιέργειας.

Ωράριο – Ολοήμερο Πρόγραμμα & Έτος

Ωράριο Λειτουργίας:

Στόχος του νέου συστήματος είναι ο εξορθολογισμός των ωρών διδασκαλίας στα ευρωπαϊκά πλαίσια, ιδιαίτερα στις μικρές τάξεις (μείωση 5-10 διδακτικών ωρών τη βδομάδα). Η σχολική μονάδα ανοίγει στις 7:00 και η προσέλευση των εκπαιδευτικών και των μαθητών διαρκεί μέχρι τις 8:45 (Πρωινή Απασχόληση), οπότε και ξεκινούν τα μαθήματα. Η καθυστέρηση της έναρξης του πρωινού προγράμματος γίνεται με βάση σειρά ερευνών που κατέδειξαν ότι μια τέτοια αλλαγή θα ευνοούσε πολλαπλά τους σύγχρονους νέους, που έχουν συνηθίσει να ζουν σε διαφοροποιημένα ωράρια. Πρόταση για ενιαίο ωράριο:

  • 1η ώρα:                        8:45 – 9:30               45΄
  • 1ο διάλειμμα:               9:30 – 9:35                 5΄
  • 2η ώρα:                      9:35 – 10:35               60΄
  • 2ο διάλειμμα:            10:35 – 10:45               10΄
  • 3η ώρα:                    10:45 – 11:45               60΄
  • 3ο διάλειμμα:            11:45 – 12:00               15΄
  • 4η ώρα:                    12:00 – 13:00               60΄
  • 4ο διάλειμμα:            13:00 – 13:10               10΄
  • 5η ώρα:                    13:10 – 14:10               60´
  • 6η ώρα:                    14:10 – 14:55               45´

Ενδεικτικές ώρες ανά βδομάδα για κάθε τάξη:

  • Α’ Δημοτικού: 20
  • Β’ Δημοτικού: 20
  • Γ’ Δημοτικού: 22
  • Δ’ Δημοτικού: 24
  • Ε’ Δημοτικού: 24
  • ΣΤ’ Δημοτικού: 25
  • Α’ Γυμνασίου: 25
  • Β’ Γυμνασίου: 28
  • Γ’ Γυμνασίου: 28
  • Α’ Λυκείου: 29
  • Β’ Λυκείου: 30
  • Γ’ Λυκείου: 30

Η σχολική μονάδα παραμένει ανοιχτή μέχρι κάποια ώρα π.χ. 21.00 ούτως ώστε να εξυπηρετήσει μαθητές ή καθηγητές ή απλούς πολίτες, υπό την επίβλεψη σχολικού φύλακα. Στο διάστημα αυτό η σχολική μονάδα ενθαρρύνεται να φιλοξενήσει πολιτιστικές και άλλες τοπικές ή μεγάλες εκδηλώσεις. Αντίστοιχες εκδηλώσεις που θα αφορούν αποκλειστικά τους μαθητές μπορούν να πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια του πρωινού προγράμματος με ευθύνη της Διεύθυνσης. Ενθαρρύνεται έτσι η συνεργασία με τους δήμους, τις Περιφέρειες και τους τοπικούς συλλόγους ή οργανώσεις.

Ολοήμερο Πρόγραμμα:

Σύμφωνα με το νέο σύστημα, το σύνολο των σχολείων της χώρας υποχρεούται να έχει ολοήμερο πρόγραμμα, στο οποίο συμμετέχουν υποχρεωτικά κατά ένα μέρος οι μαθητές. Σε αυτό το πρόγραμμα εντάσσονται μαθήματα αισθητικής αγωγής και ευέλικτης ζώνης. Παρόντα οφείλουν να είναι μέλη του Συλλόγου Διδασκόντων που έχουν έτσι τη δυνατότητα να συμπληρώσουν ώρες διδασκαλίας. Συγκεκριμένα:

Δημοτικό Σχολείο

  •               μέχρι 14:30                          Ελεύθερη ώρα
  •           14:30 – 15:40                          Χοροί / Αθλητισμός / Θέατρο
  •           15:40 – 16:30                          Εικαστικά / ΤΠΕ / Μουσική
  •           16:30 – 18:00                          Μελέτη

Γυμνάσιο & Λύκειο

  •               μέχρι 15:00                           Ελεύθερη ώρα
  •           15:00 – 16:00                          Εικαστικά / Χοροί / ΤΠΕ / Μουσική / Θέατρο / Αθλητισμός
  •          16:00 – 18:00                           Μελέτη

Κατά τη διάρκεια της «Ελεύθερης Ώρας» του απογευματινού προγράμματος και μέχρι τις 15:30 πραγματοποιούνται με πρωτοβουλία των μαθητών οι συνελεύσεις των μαθητικών οργάνων του σχολείου, καθώς και του Συλλόγου Διδασκόντων, που μέχρι τώρα εντάσσονταν εμβόλιμα στο πρωινό πρόγραμμα, διακόπτοντάς το. Παρομοίως, οι μαθητικές εκλογές θα πραγματοποιούνται μετά τη λήξη του πρωινού προγράμματος και μετά από συνέλευση. Κατά τη διάρκεια του απογευματινού προγράμματος πραγματοποιούνται και τα μαθήματα που εντάσσονται στο πρόγραμμα «Ενισχυτική Διδασκαλία» και δραστηριότητες στις οποίες συμμετέχουν προαιρετικά οι μαθητές με τη μορφή ομίλων (π.χ. Χορωδία, Θεατρική Ομάδα, Αθλητική Ομάδα, Ορχήστρα, Εικαστική Ομάδα, Όμιλος Σκακιού, Όμιλος Φωτογραφίας, Δημοσιογραφική Ομάδα κλπ). Την αναγκαία στελέχωση και υποστήριξη αναλαμβάνει η Τοπική Αυτοδιοίκηση και η Διεύθυνση του Σχολείου, ενώ η συνεργασία με τους τοπικούς συλλόγους κρίνεται απαραίτητη. Οι σχολικοί χώροι μπορούν να γίνουν κάλλιστα χώροι επιμόρφωσης, καλλιτεχνικής παιδείας, κέντρα μάθησης, χώροι άθλησης και πολύπλευρης δραστηριότητας, προσφέροντας παράλληλα θετικά μηνύματα πως ολόκληρη η τοπική κοινωνία βρίσκεται σε συνεχή διαδικασία μάθησης.

Σχολικό Έτος:

Κάθε σχολικό έτος ξεκινά την δεύτερη Δευτέρα του Σεπτεμβρίου και λήγει την πρώτη Παρασκευή του Ιουνίου για όλες τις βαθμίδες. Η διάκριση του έτους σε τρίμηνα ή τετράμηνα δεν έχει σημασία από την στιγμή που δεν παραδίδονται έλεγχοι. Ωστόσο, οι Διευθύνσεις των σχολείων μπορούν να προσαρμόσουν τις ενέργειές τους.

Θέματα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης

Σήμερα, τα ΑΕΙ απορροφούν περίπου το 70% της ζήτησης, με αποτέλεσμα τον μεγάλο ανταγωνισμό των υποψηφίων όπως φαίνεται μέσω των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Με την εφαρμογή του νέου συστήματος θα επαναξιολογηθούν τα στοιχεία και θα ληφθούν μέτρα όπως αύξηση των διαθέσιμων θέσεων (και παράλληλα ενίσχυση των υποδομών) ώστε το ποσοστό να αυξηθεί, με ταυτόχρονη ανάπτυξη των εναλλακτικών επιλογών. Κάθε Πανεπιστημιακό Ίδρυμα λαμβάνει, ετήσια, βασική κρατική χρηματοδότηση και καταθέτει τον Σεπτέμβριο (ανά 2 χρόνια) φάκελο στο Υπουργείο Παιδείας, στον οποίο θα αναλύεται και θα προγραμματίζεται το έργο του Ιδρύματος, οι επιδιώξεις του, ο αριθμός διαθέσιμων θέσεων, το πρόγραμμα σπουδών, το πλάνο οικονομικής διαχείρισης, ο οικονομικός, διοικητικός, εκπαιδευτικός και ερευνητικός απολογισμός, οι διαδικασίες και τα κριτήρια εισαγωγής και άλλα στοιχεία. Με βάση τον φάκελο αυτό το Ίδρυμα θα υπολογίζει την επιπλέον χρηματοδότηση που απαιτείται για την πραγματοποίηση του έργου του. Ο φάκελος και η αίτηση χρηματοδότησης αξιολογούνται και ικανοποιούνται από το ΙΠΕΕ και το Υπουργείο.

 

Να ξεκινήσει διαβούλευση για την επικαιροποίηση του νόμου για το πανεπιστημιακό άσυλο και την φύλαξη των πανεπιστημιακών χώρων. Επιπλέον κονδύλια να διατεθούν για τις υπηρεσίες σίτισης και στέγασης των φοιτητών (αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων δημόσιων κτηρίων). Συστηματοποιείται επίσης η ανά διετία διαμόρφωση από κοινού με την φοιτητική κοινότητα του εσωτερικού κανονισμού του κάθε Πανεπιστημίου. Προωθείται επίσης η ισχυροποίηση και ο εκδημοκρατισμός του θεσμού των Γενικών Συνελεύσεων, με τήρηση πρακτικών, κλήρωση προεδρείου, τήρηση χρόνου ομιλίας και δημιουργία θεματικών υποεπιτροπών για σημαντικά ζητήματα. Να συμμετέχουν οι φοιτητές στα όργανα διοίκησης, να θεσπίζονται συνελεύσεις από κοινού με εργαζομένους και καθηγητές.

Σχολικός Κανονισμός

Ο σχολικός κανονισμός αποτελεί εγγύηση για την ομαλή λειτουργία της σχολικής μονάδας, γι’ αυτό και επιβάλλεται η ισχυροποίηση της εγκυρότητάς του. Ο σχολικός κανονισμός συντάσσεται και αναθεωρείται σε ετήσια βάση κατά τον μήνα Οκτώβριο. Η σύνταξή του γίνεται από ομάδα αποτελούμενη από 2 εκπροσώπους του Συλλόγου Διδασκόντων, την Διεύθυνση,  2 εκπροσώπους του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων, 1 σχολικό σύμβουλο και 3 εκπροσώπους του νέου 15μελούς μαθητικού συμβουλίου στο Γυμνάσιο και το Ενιαίο Λύκειο. Βασικές αρχές και κατευθύνσεις του κανονισμού καθορίζονται από το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα. Ο τελικός κανονισμός εγκρίνεται από το Σχολικό Συμβούλιο, την Διεύθυνση Παιδείας και την Γενική Συνέλευση των μαθητών και δεν πρέπει να παρεκκλίνει από τις αρχές του συστήματος. Υποχρέωση συνιστά ο διαμοιρασμός του σχολικού κανονισμού σε μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς, η δημοσίευσή του και η τοιχοκόλλησή του σε εμφανή σημεία της σχολικής μονάδας και στις τάξεις. Συγκεκριμένες επιπλέον κατευθύνσεις:

  1. Απουσίες: Στο Γυμνάσιο και το Λύκειο τηρείται ημερήσιο απουσιολόγιο από τους καθηγητές και όχι από τους μαθητές όπως γίνεται μέχρι τώρα. Το όριο των αδικαιολόγητων απουσιών μειώνεται από 50 σε 20, ενώ το όριο των δικαιολογημένων απουσιών από 64 σε 50 και σε έκτακτες περιπτώσεις επεκτείνεται μέχρι 100 (βεβαίωση νοσοκομείου).
  2. Σχολικό Συμβούλιο Διαμεσολάβησης: Θα αποτελείται από 6 μέλη της μαθητικής κοινότητας και 1 μέλος του Συλλόγου Διδασκόντων μετά από αιτήσεις που γίνονται στη Διεύθυνση. Η επιλογή γίνεται με κλήρωση αν οι αιτήσεις υπερκαλύπτουν τις θέσεις. Το Συμβούλιο Διαμεσολάβησης θα παρεμβαίνει σε τυχόν διενέξεις μεταξύ μαθητών, σε θέματα ενδοσχολικής βίας και θα έχει λόγο στην απόδοση των ποινών και την εγγραφή τους στον κανονισμό. Θα προηγείται αντίστοιχη επιμόρφωση.
  3. Το Σχολικό Συμβούλιο, αποτελούμενο από εκπροσώπους όλων των παραγόντων του σχολείου, συνεδριάζει υποχρεωτικά 4 τουλάχιστον φορές μέσα σε μια σχολική χρονιά για την από κοινού δημοκρατική επίλυση ζητημάτων. Απαρτία υπάρχει όταν δηλώνουν παρόντα τα μισά τουλάχιστον μέλη.
  4. Στον κανονισμό επισυνάπτεται «Χάρτης Δικαιωμάτων του παιδιού» που συντάσσεται στο σχολείο με βάση τα πρότυπα του «Συνηγόρου του Παιδιού».

Δομές Σχολείου

– Εργαστήρια: Αυστηρή τήρηση των κανόνων ασφαλείας, εκπαίδευση του μαθητή στην εργαστηριακή μέθοδο και εργασία. Αυτό προϋποθέτει επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και ώθηση από τα Προγράμματα Σπουδών. Σε μεσοπρόθεσμο διάστημα, θα πρέπει να αξιολογηθούν εργαλεία και υλικά, με τις ελλείψεις να καλύπτονται καταρχήν από συνεισφορά άλλων τομέων του δημοσίου και ερευνητικών κέντρων.

– Κυλικείο / Εστιατόριο: Σταδιακή ένταξη του θεσμού των σχολικών γευμάτων στην σχολική διαδικασία, με επικέντρωση στις ζώνες εκπαιδευτικής προτεραιότητας και τα δημοτικά σχολεία. Σταδιακή επέκταση μετά από μελέτη της εφαρμογής σε ξένα σχολικά συστήματα. Αναμόρφωση του μενού στα κυλικεία και έλεγχος.

– Σχολική Βιβλιοθήκη: Κάθε σχολείο υποχρεούται να έχει δανειστική βιβλιοθήκη ανοιχτή για όλους. Την ευθύνη της βιβλιοθήκης έχει μέλος του Συλλόγου Διδασκόντων που μπορεί να αλλάζει ανά σχολική χρονιά. Το περιεχόμενο καθορίζεται και εμπλουτίζεται με ευθύνη όλων των μελών του σχολείου, ενώ επιβάλλεται η συνεργασία με τις δημοτικές βιβλιοθήκες. Η βιβλιοθήκη αποτελεί πολύ σημαντικό κομμάτι της σχολικής μονάδας, καθώς συνιστά πηγή γνώσης και έρευνας για τον μαθητή, αρχειοθετεί τα σχολικά και μη εγχειρίδια που υπάρχουν στον σχολικό χώρο και ενισχύει τη φιλαναγνωσία. Να εξεταστεί η ενίσχυση συγκεκριμένων βιβλιοθηκών με έξοδα του κράτους και να διερευνηθεί η δυνατότητα συνεργασίας με εκδοτικούς οίκους.

Επίπεδο Δήμου, Περιφέρειας & Κράτους

Επίπεδο Δήμων – Περιφερειών

Ενοποιούνται οι Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας-Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης σε «Διευθύνσεις Παιδείας», ώστε να αντιμετωπίζονται ενιαία και σε τοπικό επίπεδο τα ζητήματα της βασικής υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Οι Διευθύνσεις πλέον ανοίγονται στην τοπική κοινωνία και διαμορφώνουν δραστηριότητες και πολιτικές προσαρμοσμένες σε τοπικές ιδιαιτερότητες. Μπορούν να διεξάγουν δειγματική αξιολόγηση, στήριξη της αυτοαξιολόγησης, πολιτικές προτάσεις, διαβουλεύσεις κλπ, ενώ έχουν υπ’ ευθύνη τους το βοηθητικό προσωπικό των σχολείων. Η σχολική μονάδα συνδέεται με τις Διευθύνσεις Παιδείας και την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Να εξετασθεί η συμβολή της ΤΑ στην διοργάνωση σχολικών εκδρομών και εκδηλώσεων. Τέλος, συμπληρώνονται οι «Ενώσεις Γονέων & Κηδεμόνων» κάθε δήμου με «Συμβούλια Κοινωνικού Ελέγχου της Εκπαίδευσης» με λειτουργική συγχώνευση Δημοτικών Επιτροπών Παιδείας και Σχολικών Επιτροπών.

Επίπεδο Κράτους

Συγκροτείται επιστημονική επιτροπή στο Υπουργείο Παιδείας με αντικείμενο την παρακολούθηση και την γνωμοδότηση για την ανανέωση της εκπαιδευτικής πολιτικής σε συνεργασία με το ΙΠΕΕ για όλο το εύρος της Εκπαίδευσης. Η επιτροπή αναλαμβάνει και την παρακολούθηση και αξιολόγηση της εφαρμογής του νέου συστήματος. Στην επιτροπή συμμετέχουν εκπρόσωποι του Υπουργείου και της αρμόδιας επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, ο επικεφαλής του ΙΠΕΕ, εκπαιδευτικοί από τις Διευθύνσεις Παιδείας, εκπρόσωποι της ΤΑ και επιστήμονες της εκπαίδευσης. Επίσης, προτείνεται η ανοικτή συνεργασία της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων με το πρόγραμμα «Βουλή των Εφήβων», το οποίο θα πρέπει να διευρυνθεί ως θεσμός μαθητικής εκπροσώπησης, ενώ θα δέχεται επίσημα και ηλεκτρονικά, όπως και το ΙΠΕΕ τις παρατηρήσεις και προτάσεις των μαθητών. Η δυνατότητα αυτή παρέχεται στους μαθητές Λυκείου.

Οργάνωση Σχολικού Τμήματος & Μονάδας

Επίπεδο Σχολικού Τμήματος

Τα σχολικά τμήματα αποτελούνται από (μέγιστα όρια) 18 άτομα στην πρωτοβάθμια βαθμίδα και από 22 άτομα στις υπόλοιπες βαθμίδες, καθώς και από 1 υπεύθυνο εκπαιδευτικό. Κάθε τμήμα διαθέτει 2-3 μαθητές/επιμελητές που εναλλάσσονται ανά τακτά διαστήματα (συνιστάται ανά βδομάδα). Κάθε τμήμα καταλαμβάνει συγκεκριμένη αίθουσα την οποία διαχειρίζεται υπό την επίβλεψη του υπεύθυνου καθηγητή. Ενθαρρύνεται η δημιουργία τμημάτων «ανά μάθημα/αντικείμενο». ιδίως στο Λύκειο, καθώς διευκολύνει το σύστημα των πολλαπλών κατευθύνσεων. Στο Γυμνάσιο και το Λύκειο, οι μαθητές συμμετέχουν στον θεσμό των μαθητικών κοινοτήτων. Τα μαθητικά όργανα είναι κατά σειρά προτεραιότητας η Γενική Συνέλευση του τμήματος και το Πενταμελές Συμβούλιο του τμήματος, το οποίο εκλέγεται τον πρώτο μήνα του σχολικού έτους.

Επίπεδο Σχολικής Μονάδας

Στο Γυμνάσιο και το Λύκειο, οι μαθητές συμμετέχουν στον θεσμό των μαθητικών κοινοτήτων ανά σχολείο. Τα μαθητικά όργανα είναι κατά σειρά προτεραιότητας η Γενική Συνέλευση και το Δεκαπενταμελές Συμβούλιο του σχολείου, το οποίο εκλέγεται κατά τον δεύτερο μήνα του σχολικού έτους. Κάθε σχολική μονάδα διαθέτει σχολικούς φύλακες και έναν ειδικό ψυχολόγο/κοινωνικό λειτουργό που βρίσκεται σε συμβουλευτική επαφή με τους μαθητές και το εκπαιδευτικό προσωπικό. Απαραίτητη προϋπόθεση η κατοχή πτυχίου Παιδαγωγικών ή ανάλογη επιμόρφωση. Το υπόλοιπο προσωπικό είναι αρμοδιότητα της Διεύθυνσης του σχολείου, της Διεύθυνσης Παιδείας και του Δήμου. Σε κάθε σχολική μονάδα δραστηριοποιείται ο «Σύλλογος Γονέων, Κηδεμόνων & Πολιτών». Ο θεσμός ανοίγεται στην κοινωνία και κάθε ενδιαφερόμενος, ενεργός πολίτης μπορεί να παρακολουθεί και να συμμετέχει στις τοπικές εκπαιδευτικές διαδικασίες. Ο Σύλλογος διαθέτει γραφείο στη σχολική μονάδα και υποβοηθά την διδακτική διαδικασία.

Τέλος, θεσμοθετείται επίσημα η αυτοαξιολόγηση της σχολικής μονάδας. Συγκεκριμένα, η Διεύθυνση καλείται να συντάσσει φάκελο στο τέλος κάθε χρονιάς, όπου θα αναφέρεται το έργο και η συμπεριφορά των εκπαιδευτικών, οι επιμορφώσεις που έγιναν, διάφορες εκδηλώσεις και δράσεις, οι υλικοτεχνικές υποδομές που αξιοποιήθηκαν ή δεν αξιοποιήθηκαν κλπ. Στην διαδικασία καλούνται να συμμετέχουν και οι μαθητές, γονείς αλλά και σχολικός σύμβουλος από την Διεύθυνση Παιδείας (π.χ. με αποστολή και συμπλήρωση ερωτηματολογίων). Ο φάκελος αυτός χρησιμοποιείται για τον προγραμματισμό και την προσαρμογή του εκπαιδευτικού έργου μέσα στη σχολική μονάδα. Το ΙΠΕΕ θα εκδώσει πρότυπα τέτοια έγγραφα που θα αναγράφουν τους δείκτες αξιολόγησης. Με βάση αυτά τα κριτήρια, θα διενεργεί δειγματοληπτικούς ελέγχους και αξιολογήσεις σε σχολεία, ούτως ώστε να κατευθύνει καλύτερα την έρευνά του σε τοπικό και εθνικό επίπεδο και να τηρεί στατιστικά αρχεία (διαμορφωτική – formative αξιολόγηση).