Ισχύον Καθεστώς – Στρεβλώσεις

Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, ιδίως μετά τις αλλαγές του ’64 και την εφαρμογή μέρους τους το ’76, καθώς και του ‘80-‘82, δεν έχει υποβληθεί σε καμιά βαθιά μεταρρύθμιση, χωρίς να παραβλέπουμε βέβαια σημαντικές διορθωτικές κινήσεις που έγιναν κατά καιρούς. Μάλιστα, την τελευταία δεκαετία επικρατεί μάλλον στασιμότητα, αν όχι οπισθοδρόμηση λόγω και της ιδιαίτερης οικονομικής και πολιτικής κατάστασης. Πολλές φορές μάλιστα οι επιχειρούμενες ρεφορμιστικές αλλαγές λαμβάνουν κωμικοτραγικό χαρακτήρα, όπως για παράδειγμα οι συνεχώς μεταβαλλόμενες διατάξεις που καθορίζουν την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Η ελαφρότητα αντιμετώπισης του ζητήματος καταδεικνύεται από τα πενιχρά κονδύλια που διατίθενται κάθε χρόνο για την Παιδεία, καθώς και από την διαχείρισή τους. Χαρακτηριστικά, ο Προϋπολογισμός του 2015 προβλέπει δαπάνες 2,48% του ΑΕΠ, από τις χαμηλότερες στην ΕΕ, ενώ στο «Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2015-2018» αναφέρεται ρητά η προοπτική μείωσης του ποσοστού κάτω από το 2%, πολιτική που αγνοεί μια σειρά μελετών που αναδεικνύουν το τεράστιο δυνητικό οικονομικό όφελος μιας μεγάλης εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης. Ακόμη περισσότερο, φαίνεται πως τα διόλου ευκαταφρόνητα κοινοτικά κονδύλια για την εκπαίδευση αδυνατούν να απορροφηθούν προς όφελος της εκπαιδευτικής κοινότητας. Βέβαια, η ανεπάρκεια χρηματοδότησης δεν πρέπει να συνιστά άλλοθι για την μη προώθηση αναγκαίων αλλαγών που πολλές φορές έχουν και μηδενικό κόστος.

Έτσι, το ελληνικό σύστημα παραμένει απομονωμένο σε παγκόσμια κλίμακα, προσκολλημένο σε αρχές και δομές που πλέον δεν εξυπηρετούν τις ανάγκες του πολίτη και της κοινωνίας. Πρόκειται για ένα από τα παλιά μοντέλα που αναδύθηκαν από τις ανάγκες και τα χαρακτηριστικά της εκβιομηχάνισης. Κύριο γνώρισμά του είναι ο -ατελής και προβληματικός- συγκεντρωτισμός υπό την κεντρική εξουσία και ειδικότερα τον/την εκάστοτε Υπουργό Παιδείας. Ως φυσικό επακόλουθο της καθολικής διαχείρισης «εκ των άνω», η θέση και η αξία του εκπαιδευτικού υποβαθμίζεται στον ρόλο του απλού διεκπεραιωτή προαποφασισμένων εκπαιδευτικών σχεδίων, κοινών για όλους, αντί να διευθύνει την σχολική διαδικασία και να διαμορφώνει πολιτική είτε στο σχολείο είτε σε διοικητικές δομές. Ο εκπαιδευτικός σήμερα, εκτός από επαγγελματική υπονόμευση και ανασφάλεια υφίσταται και οικονομική υποβάθμιση λόγω των γενικών περικοπών και της ουσιαστικής διακοπής των μόνιμων διορισμών. Είναι σαφές λοιπόν πως η δημιουργία νέας γενιάς ταλαντούχων, εμπνευσμένων παιδαγωγών είναι εξαιρετικά δύσκολη σε αυτές τις συνθήκες.

Υπό αυτό το πρίσμα, οι παρενέργειες και τα προβλήματα της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι πολύπλευρα και έχουν πολλές φορές καταγγελθεί από τις αρμόδιες εκπαιδευτικές, συνδικαλιστικές οργανώσεις και κοινωνικούς φορείς. Ενδεικτικά σημειώνουμε τις ανεπαρκείς υλικοτεχνικές υποδομές και τα παλαιά-αναχρονιστικά σχολικά κτήρια, την ελάχιστη πρακτική αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών, την έλλειψη ουσιώδους και συνεχούς επαγγελματικού προσανατολισμού με βάση τις ανάγκες της χώρας, την υπονόμευση των χειρωνακτικών επαγγελμάτων και της τεχνικής εκπαίδευσης, την υποβάθμιση της αξίας των πτυχίων Πανεπιστημίων λόγω και του κορεσμού, τον εξετασιοκεντρικό χαρακτήρα της αξιολόγησης που οδηγεί σε χρησιμοθηρικές αντιλήψεις για την γνώση (βαθμοθηρία, αποστήθιση, παραμέληση κριτικής ικανότητας και παιδαγωγικής σημασίας του σχολείου) και την διαμόρφωση του Λυκείου σε προθάλαμο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης.

Επομένως, πέρα από τις πολιτικές σκοπιμότητες που υπήρξαν, την απουσία μακροπρόθεσμου στρατηγικού σχεδίου για την Παιδεία, το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα πολύ δύσκολα μπορεί να επαναρυθμιστεί. Οι παθογένειες που αναφέρθηκαν λειτουργούν ως ένας ιδιότυπος ομοιοστατικός μηχανισμός του, που εμποδίζει τους διαύλους επικοινωνίας με τα πλέον σημαντικά συστατικά της εκπαίδευσης: εκπαιδευτικούς και μαθητές. Γι’ αυτό και δεν επιδιώκουμε απλά διορθώσεις και παρεμβάσεις στο υπάρχον μοντέλο, αλλά προτείνουμε την οικοδόμηση ενός νέου, αειφόρου εκπαιδευτικού συστήματος.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s